Cumhurreisi Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın Kayseri’ye Dördüncü Defa Gelişi 18 Kasım 1930
Dünya Ekonomik buhranının Türkiye’ye yansıması ve halkın uğradığı sıkıntıların sebebinin hükümetin meclis'te muhalefetsiz ve denetimsiz kal...
Dünya Ekonomik buhranının Türkiye’ye yansıması ve halkın uğradığı sıkıntıların sebebinin hükümetin meclis'te muhalefetsiz ve denetimsiz kalmasından kaynaklandığını düşünen CumhurreisiGazi Mustafa Kemal Paşa’nın teşviki ile Fethi Bey’in başkanlığında 12 Ağustos 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. Bu parti, halkın sıkıntılarını dile getirerek başarılar kazanmaya başlayınca iktidar çevrelerinde büyük huzursuzluklara sebep oldu ve kurucuları tarafından kapattırıldı. Cumhurreisi Mustafa Kemal, çok partili demokrasinin bizde ilk denemesi olan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapanmasından sonra ülkenin durumunu, halkın dertlerini dinlemek, sorunlarını yerinde görüp değerlendirmek için Türkiye çapında bir denetleme gezisi yapmayı kararlaştırdı. Yanında; İçişleri Bakanı Şükrü (Kaya), Milletvekillerinden Ali (Kılıç), Salih (Bozok), Recep Zühtü (Peker), Cevat Abbas (Gürer), Falih Rıfkı (Atay), Reşit Galip, Ruşen Eşref (Ünaydın), Memduh Şevket (Esendal), Başyaver Rusuhi ve yaverler, Genel Yazmanı Hasan Rıza (Soyak), Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Hüsamettin Bey ile her bakanlıktan birer müfettiş vardı. (Millî Eğitim Bakanlığını Hasan-Ali Yücel temsil ediyordu).
Ankara'dan uğurlanan beyaz tren, 18 Kasım 1930 günü saat 13.15'te yolculuğun ilk durağı olan Kayseri Garı'na girdi. Kayseri il temsilcileri Cumhurreisi’niBeydeğirmeni istasyonunda karşıladılar. Cumhurreisi Mustafa Kemal, o gün hükümet binasını, Kolordu'yu Belediye'yi ziyaret etti. Sonra Kayseri Lisesi'ne giderek yanındaki heyetle hep birlikte, felsefe dersi yapılmakta olan bir sınıfa girdiler. Atatürk, yazarı Hasan Ali olan ders kitabını inceledi ve öğretmen Yunus Kazım (Köni)'ın anlattığı dersi dikkatle izledi. Fakat derste geçen Arapça terimler pek hoşuna gitmedi. Nitekim yolculuğun ikinci durağı olan Sivas'taki akşam yemeğinde bu konuyu dile getirerek; Hasan Ali'ye, kitapta anlaşılması, hatta söylenmesi güç terimler gördüğünü, bunların Türkçelerini bulmayı düşünüp düşünmeyeceğini soracak ve Hasan Ali de: "Düşündüm, hatta ufak denemeler de yaptım. Fakat bu gibi değişimlerin bireyler tarafından yapılmasını sakıncalı gördüm. Herkes kendine göre bir terim bulup kullanırsa, anlatımda birlik olmaz ve kimse kimseyi anlayamaz. Bunun için bir kurul ya da dernek kurulmalı ve bilim terimleri burada belirlenmeli düşüncesindeyim." diyecektir. Böylece Kayseri Lisesi’nde oluşan kanaat ve Hasan Ali Bey’in ileri sürdüğü görüşleriyle bir dil kurumunun gerekliliğine dikkat çekilmiş olacak ve İki yıl sonra da Türk Dili Tetkik Cemiyeti kurulacaktı.[1]
18 Kasım günü akşama doğru Halk Fırkası'nda Kayserililerle görüşen Cumhurreisi Mustafa Kemal Paşa, halkın dertlerini dinledi. Geceyi trende geçirdikten sonra, ertesi günü 19 Kasım 1930 saat 14.30'da Sivas'a gitmek üzere Kayseri'den ayrıldı. Sivas'tan Tokat, Amasya ve Samsun üzerinden Trabzon'a geçecek, 29 Kasım 1930 günü öğleden sonra Ege Vapuru ile İstanbul'a dönecekti.
Reis-i Cumhur Gazi Mustafa Kemal Paşa ve yanındaki heyet Kayseri Lisesinden Ayrılırken 1930
İlgili Haberler
[1]Mustafa Çıkar, Hasan-Ali Yücel ve Türk Kültür Reformu, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara,1977 s. 55-56
Bu bilgiler, Halit Erkiletlioğlu tarafından yazılan Geniş Kayseri Tarihi kitabından, yazarın izni ile alınmıştır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. (www.kayserim.net)..
Geniş Kayseri Tarihi Kaynakça
