Talas Amerikan Koleji’nin Açılışı (1888 -1889)
1826 yılında Amerikan Board Derneği tarafından misyoner faaliyetler yapmak üzere Osmanlı Devleti sınırları içinde bazı okul ve dispanserl...
1826 yılında Amerikan Board Derneği tarafından misyoner faaliyetler yapmak üzere Osmanlı Devleti sınırları içinde bazı okul ve dispanserler açılması kararlaştırıldı. İlk iş olarak İzmir’de bir kolej açtılar. Bunun devamı olarak Antep, Harput, Malazgirt ve Tarsus’la birlikte Talas’ta birer kolej açma çalışmasına başladılar.
Kayseri’de ilk faaliyetin, Amerikan misyoner örgütü ABCFM (Amerikan Board of CommissionersforForeignMissions) tarafından 1854 yılı Haziran ayında J. N. Ball veW. A. Farnsworth’ın kurduğu istasyonda başlatılmıştır.Bu dönemde Kayseri’de sadece 20 Protestan bulunduğu ve daha sonraki çalışmalarda bu kişilerin temel oluşturduğu anlaşılmaktadır. Faaliyetler, 1878 yılına gelindiğinde Kayseri’ye bağlı 25 alt istasyona ulaşmıştır.
Talas Kolej’i (Talas American School forBoys), daha ziyade Ermeni ve Rum çocuklara eğitim vermek maksadıyla önce 1873 yılında kız, ardından da 1883 yılında erkek okulu olarak ilkokul/ortaokul düzeyinde kurulup,binasının inşaatına 1888 senesi içinde başlanıldı ve bir sene gibi kısa bir zaman içinde bitirilerek 1889-90 yılında öğretime açıldı.Amerikalı öğretmenlerin yönetim ve öğretimini yürüttükleri okula kabul edilen erkek ve kız öğrenciler önce “Arslanlı Konak” denilen binada ders görüyorlar ve bu dersler İngilizce okutuluyordu. Okulun ilk müdürü ise Mr. Wingate isimli Amerikan öğretmendi. Bu okulun yanında yine 1890 yılında Talas Nute hastanesi de faaliyete geçmiştir. Ancak bir yangın geçirerek çalışmalarına ara veren hastane ancak 1901 yılında yeniden hasta kabulüne başlayabilmiştir[1].
1898 tarihinde 70, 1914 yılında ise 168 öğrenci okutan kolejde zamanla öğrenci sayısının artması üzerine genişleme ihtiyacı belirmiş ve Talas’ın en güzel ve yüksek yerine 1906 yılında yeni okul binasının temeli atılarak 1908 yılında tamamlanmıştır.
İlgili Haberler
Kayseri’deki ilk misyoner sağlık hizmetleri bu okulun yanında küçük bir dispanser olarak başlamıştır. Burada çalışmaya başlayan ilk misyoner Doktor, William S. Dodd ve eşinin 19. Yüzyılın sonuna doğru, özellikle misyonerlerinin sağladığı yabancı bağışlarla Talas Amerikan Hastanesi kurulmuştur. Zaman içerisinde Amerikan Hastanesi halk arasında öyle bir revaç bulmuştur ki, sadece Kayseri çevresinden değil, Anadolu’nun birçok yerinden hasta kabul eder hale gelmiştir.
Osmanlı DevletiyleAmerika Birleşik Devletlerinin savaşta karşı cephelerde yer almalarıyla tüm misyonerlik kuruluşları 1914 yılında kapatılarak savaş yıllarında öğretmen ve öğrencilerin evlerine dönmeleri üzerine kapanan okul binalarının tamamı Amerikalı Doktor William Dodd tarafından hastahane olarakkullanılmış ve çeşitli cephelerden getirilen yaralı askerler burada tedavi edilmiş veAncak okulun Cumhuriyet maarif sistemi içinde İngilizce eğitim veren yatılı bir erkek ortaokulu olarak yer almasıPaul E. Nilson’un gayretleri ile 1927 yılında gerekli iznin alınmasıyla sağlanmış ve Talas Amerikan Koleji 15 Ekim 1928’de 25 öğrenci ile öğrenime başlamıştır.
İlkokuldan sonra talebe alan ve dört yıl tahsil süresi olan kolejin lise kısmı Tarsus Koleji, yükseği de Robert Koleji idi.
Takriben 39 sene öğretimini sürdürmüş olan Talas Amerikan Kolej’inde toplam 857 öğrenci okumuş. Bu öğrencilerin büyük çoğunluğu Müslüman/Türk (% 94.6). Ermeni öğrencilerin oranı yaklaşık % 3 (28 kişi); yabancı uyruklu ya da diğer gayrimüslim öğrencilerin oranı ise yaklaşık % 2 (19 kişi) olmuş.
Board Derneği’nin koleje yaptığı yardımı kesmesi ve öğrencilerden alınan yıllık ücretin de artırılamaması sebepleri ile son müdür Dr. Sheaperd zamanında yani 1967 senesinde kapatılmıştır. Mevcut öğrencileri ile mal varlığı Tarsus Koleji’ne, kitapları ise Türk Eğitim Derneği Kayseri Koleji’ne devredilmiştir. Hastane faaliyetleriysebeş sene daha devam etmiş ve o da 1972 yılında çalışmalarına son vermiştir.
[1] Özsoy H. Kayseri’de Amerikan Misyoner Faaliyetleri ve Talas Amerikan Koleji, Talas Belediyesi Kültür Yay. Nu: 2, 1996
Bu bilgiler, Halit Erkiletlioğlu tarafından yazılan Geniş Kayseri Tarihi kitabından, yazarın izni ile alınmıştır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. (www.kayserim.net)..
Geniş Kayseri Tarihi Kaynakça
