Kandaki yoğunluk artışı: Polisitemi ve belirtileri
Polisitemi, vücutta kırmızı kan üretiminin fazla olmasına bağlı kırmızı kan hücrelerinin(eritrosit) normalden daha yoğun olması durumudur. Polisitemi de kırmızı kan hücreleri(eritrosit) normalden daha yoğun olur, hematokrit ve hemoglobin değerleri normalden daha yüksek seyreder.
Polisitemi, vücutta kırmızı kan üretiminin fazla olmasına bağlı kırmızı kan hücrelerinin(eritrosit) normalden daha yoğun olması durumudur. Kan yapısı, kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositler gibi katı kısımlardan oluşurken, plazma adı verilen sıvı da içerir. Bu nedenle başka bir deyişle, polisitemi için daha normalden daha fazla kırmızı kan hücresine sahip olunması da denilebilir. Polisitemi, bir mutasyon ya da biyolojik etkenler sonucu kemik iliğinin aşırı kırmızı kan hücresi üretmesi ile oluşan bir sorundur. Tütün ürünleri kullanımı, doğuştan kalp hastalığı gibi vücudun dokularına ulaşan oksijen miktarını azaltan unsurlarda polisitemiye neden olabilmektedir.
‘POLİSİTEMİ NEDİR’
Polisitemi, kemik iliğinin aşırı eritrosit üretmesi sonucu vücuda oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin normalden çok daha fazla olması ile ortaya çıkan bir kan bozukluğudur. Polisitemi de kırmızı kan hücreleri(eritrosit) normalden daha yoğun olur, hematokrit ve hemoglobin değerleri normalden daha yüksek seyreder.
‘BİRİNCİL POLİSİTEMİ’
İlgili Haberler
Primer polisitemi olarak bilinen birincil polisitemi aynı zamanda polisitemi vera olarak da adlandırılır. Polisitemi vera, nadir görülen bir kan kanseri türü olarak karşımıza çıkar. Polisitemi vera, kemik iliğinin anormal seviyede gelişen ve işlev gören aşırı kan hücreleri oluşumuna sebebiyet vererek çok fazla kırmızı kan hücreti üretimine yol açar. Bu durum da polisitemi vera olarak kabul edilir.
‘SEKONDER POLİSİTEMİ (İKİNCİL POLİSİTEMİ)’
Sekonder polisitemi, bir uyaran sonucu artan kırmızı kan hücresi üretimine bağlı kırmızı kan hücresi kütlesindeki mutlak artıştır. Eritropoietin hormonunu (kırmızı kan hücrelerinin üretimini uyarmak için üretilen hormon) uyaran bu faktörler genellikle uyku apnesi. sigara kullanımı, koah gibi akciğer hastalıkları, yüksek irtifa ve tümörlerdir.
Sekonder polisiteminin nedenleri aşağıdaki gibidir: Yüksek bir irtifada yer almak, Obstrüktif uyku apnesi, Bazı tümör çeşitleri, Oksijen seviyesini düşüren kalp veya akciğer hastalığı
‘POLİSİTEMİ BELİRTİLERİ NELERDİR’
Vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin üretiminin artması sonucu kandaki yoğunluğa bağlı akışında yavaşlama olması, yorgunluk, baş dönmesi, baş ağrısı, nefes darlığı, morarma oluşması, burun ve diş eti kanamaları ve adet dönemlerinin daha ağır geçmesi gibi belirtilere neden olur.
Polisitemi belirtileri genel olarak şunlardır: Baş dönmesi, Baş ağrısı, Aşırı terleme, Cilt kaşıntısı, Halsizlik ve yorgunluk, Kulak çınlaması, Bulanık görme, Avuç içi, kulak memesi ve burunda kırmız ve morumsu renk değişimi, Ayaklarda yanma, Sık burun ve diş eti kanaması, Karın tokluğu,
Diğer yandan bazı polisitemi vakalarında aşağıdaki belirtilerin görülmesi de olasıdır: Dalak büyümesi, Kan pıhtıları, Göğüs ağrısı, Felç, Peptik ülser, Gut hastalığı, Yüksek tansiyon
‘POLİSİTEMİ NEDEN OLUR’
Kemik iliğindeki kırmızı kan hücrelerinin fazla üretilmesi neticesinde kanda artan kırmızı kan hücresi polisitemiye neden olur. Aynı şekilde plazmanın hacminde azalmaya neden olanlar polisitemi oluşumuna da sebebiyet veren durumlar arasında yer alır.
‘POLİSİTEMİ TEŞHİSİ NASIL YAPILIR’
Kan dolaşımındaki kırmızı kan hücrelerinin artması sonucu oluşan ve kan fazlalığı olarak adlandırılan polisitemi’nin teşhisi için tam kan sayımı gibi testlere başvurulur.
Tam kan sayımıyla birlikte polisitemi teşhisinde başvurulan yollar şu şekildedir:
‘TAM KAN SAYIMI’
Tam kan sayımları, kırmızı kan hücrelerindeki artışın yanı sıra anormal trombosit ve beyaz kan hücrelerindeki artışı belirlemek için de uygulanır. Ancak polisitemi vera şüphesi taşıyan hasta için doktor tarafından ekstra kan testleri istenebilir.
‘KEMİK İLİĞİ BİYOPSİSİ’
Polisitemi teşhisinde kemik iliği biyopsisinden de faydalanılabilir. Doktor gerekirse mikroskop altında incelemek için kemik iliğinden küçük bir numune alarak analizlerini yapabilir.
‘GENETİK TESTLER’
Polisitemi vera ile bağlantılı olabilecek genetik faktörlerin incelenmesi kemik iliği analizi yapılması istenebilir.
‘POLİSİTEMİ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR’
Öncelikle polisitemi tedavisi, altında yatan nedene bağlı olarak değişkenlik gösterir. Obstrüktif uyku apnesine bağlı olarak meydana gelen sekonder polisitemi vakalarında altta yatan nedenin tedavisi, kırmızı kan hücrelerinin sayısının çözülmesi ve azaltılmasına yardımcı olmalıdır. Diğer yandan polisitemi vera olarak adlandırılan polisiteminin bilinen bir tedavisi söz konusu değildir. Burada önemli olan nokta hem alyuvar sayısını hem de kanın pıhtılaşması sonucu oluşabilecek komplikasyon risklerini en aza indirmektir.
