Hantavirüs Nedir, Nasıl Bulaşır? Belirtileri ve Korunma Yolları
Hantavirüs, başta fareler olmak üzere bazı kemirgenlerde bulunan ve insanlarda ciddi hastalıklara neden olabilen bir virüs grubudur. İnsanlara çoğunlu...
Hantavirüs, başta fareler olmak üzere bazı kemirgenlerde bulunan ve insanlarda ciddi hastalıklara neden olabilen bir virüs grubudur. İnsanlara çoğunlukla enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya salyasıyla kirlenmiş ortamlardan bulaşır.
Hantavirüs enfeksiyonları, virüsün türüne ve görüldüğü bölgeye bağlı olarak akciğerleri etkileyen Hantavirüs Pulmoner Sendromu ya da böbrek ve damar sistemini etkileyen Böbrek Sendromlu Kanamalı Ateş gibi farklı hastalık tablolarına yol açabilir.
Hantavirüs Nasıl Bulaşır?
Hantavirüsün doğal taşıyıcıları bazı fare, sıçan ve tarla faresi türleridir. Kemirgenler virüsü dışkı, idrar ve salyalarıyla çevreye yayabilir.
İnsanlara bulaşma en sık şu yollarla gerçekleşir:
İlgili Haberler
- Enfekte kemirgenlerin idrar, dışkı veya salyasıyla kirlenmiş tozun solunması,
- Kemirgen atıklarıyla doğrudan temas edilmesi,
- Kirlenmiş yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun veya göze götürülmesi,
- Kemirgenlerin ısırması,
- Kemirgen yuvalarının veya uzun süre kapalı kalmış alanların korunmasız temizlenmesi.
- Özellikle fare bulunan depo, bodrum, ahır, kulübe, yazlık ev ve benzeri kapalı alanların süpürülmesi sırasında virüs içeren parçacıkların havaya karışması bulaşma riskini artırabilir.
Hantavirüs İnsandan İnsana Bulaşır mı?
Hantavirüslerin çoğu insandan insana bulaşmaz. Ancak Güney Amerika’da görülen Andes virüsünde, yakın temas sonucunda sınırlı sayıda insandan insana bulaşma vakası belgelenmiştir.
Bu nedenle “hantavirüs hiçbir şekilde insandan insana bulaşmaz” demek doğru değildir. Bununla birlikte insan kaynaklı bulaşma, kemirgenlerden bulaşmaya kıyasla oldukça nadirdir.
Hantavirüs Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler virüsün türüne göre değişebilir. Kuluçka süresi çoğunlukla temastan sonraki birkaç hafta içindedir ancak bazı vakalarda belirtiler yaklaşık 1 ila 8 hafta sonra ortaya çıkabilir.
Erken dönemde görülebilecek belirtiler şunlardır:
- Yüksek ateş,
- Baş ağrısı,
- Yoğun halsizlik,
- Kas ağrıları,
- Üşüme ve titreme,
- Baş dönmesi,
- Bulantı ve kusma,
- İshal,
- Karın ağrısı.
- Özellikle bacak, kalça, sırt ve omuz gibi büyük kas gruplarında belirgin ağrı görülebilir.
İleri Dönemde Hangi Belirtiler Görülür?
Akciğerleri etkileyen hantavirüs enfeksiyonlarında ilk belirtilerin ardından:
- Öksürük,
- Nefes darlığı,
- Göğüste sıkışma,
- Tansiyon düşüklüğü,
- Solunum güçlüğü
gelişebilir.
Bu belirtiler kısa sürede ağırlaşabileceği için yakın zamanda kemirgenlerle temas eden veya fare bulunan bir ortamı temizleyen kişilerde ateş ve nefes darlığı birlikte görülüyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Bazı hantavirüs türlerinde ise böbrek fonksiyonlarında bozulma, idrar miktarında azalma, tansiyon değişiklikleri ve kanama eğilimi görülebilir.
Hantavirüsten Nasıl Korunulur?
Hantavirüsten korunmanın en etkili yolu, kemirgenlerle ve onların atıklarıyla teması azaltmaktır.
Korunmak için şu önlemler alınabilir:
- Ev, depo ve iş yerlerindeki delik ve çatlaklar kapatılmalıdır.
- Yiyecekler kemirgenlerin ulaşamayacağı kapalı kaplarda saklanmalıdır.
- Çöpler düzenli olarak uzaklaştırılmalıdır.
- Kemirgen yuvalarına çıplak elle dokunulmamalıdır.
- Fare bulunan alanlarda eldiven kullanılmalıdır.
- Uzun süre kapalı kalmış alanlar temizlenmeden önce havalandırılmalıdır.
- Temizlik sonrasında eller su ve sabunla iyice yıkanmalıdır.
- Kemirgenlerle teması ve kemirgenlerin idrarıyla dışkısına maruz kalmayı önlemek, enfeksiyondan korunmanın temel yoludur.
Fare Dışkısı Bulunan Alan Nasıl Temizlenir?
Fare dışkısı veya yuvası bulunan alanlar kuru şekilde süpürülmemeli ve elektrikli süpürgeyle çekilmemelidir. Bu işlemler virüs içerebilecek parçacıkların havaya karışmasına neden olabilir.
Güvenli temizlik için:
- Kapı ve pencereler açılarak alan bir süre havalandırılmalıdır.
- Tek kullanımlık veya lastik eldiven takılmalıdır.
- Dışkı ve kirli yüzeyler uygun bir dezenfektanla tamamen ıslatılmalıdır.
- Birkaç dakika beklendikten sonra atıklar kâğıt havluyla toplanmalıdır.
- Atıklar kapalı bir poşete konularak uzaklaştırılmalıdır.
- Yüzey yeniden dezenfekte edilmelidir.
- Eldivenler çıkarıldıktan sonra eller iyice yıkanmalıdır.
- Yoğun kemirgen istilası bulunan alanlarda profesyonel temizlik ve haşere kontrol hizmetinden destek alınması daha güvenlidir.
Hantavirüs Tedavisi Nasıl Yapılır?
Hantavirüs enfeksiyonunun türüne göre tedavi yaklaşımı değişebilir. Özellikle hantavirüs pulmoner sendromunda hastanın hastanede yakından izlenmesi, oksijen ve solunum desteği gibi destekleyici tedavilerin erken dönemde uygulanması gerekebilir.
Hastalığın başlangıç belirtileri grip gibi başka enfeksiyonlarla karışabileceği için kemirgen teması öyküsünün doktora mutlaka bildirilmesi önemlidir.
Ne Zaman Sağlık Kuruluşuna Başvurulmalı?
Yakın zamanda fare, kemirgen dışkısı veya kemirgenlerin bulunduğu bir ortamla temasın ardından şu belirtiler görülüyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Yüksek ateş,
- Şiddetli kas ağrısı,
- Sürekli kusma veya ishal,
- İdrar miktarında belirgin değişiklik,
- Göğüs ağrısı,
- Öksürük,
- Nefes darlığı,
- Bilinç bulanıklığı.
- Özellikle nefes darlığı hızla gelişebileceği için bu belirti ortaya çıktığında beklenmemeli ve acil yardım alınmalıdır.
