Panik Atak Nedir? Belirtileri Nelerdir ve Nasıl Geçer?
Panik atak, ortada açık bir tehlike bulunmasa bile aniden başlayan yoğun korku ve kaygı nöbetidir. Atak sırasında kalp çarpıntısı, nefes darlığı, göğü...
Panik atak, ortada açık bir tehlike bulunmasa bile aniden başlayan yoğun korku ve kaygı nöbetidir. Atak sırasında kalp çarpıntısı, nefes darlığı, göğüste sıkışma, titreme ve baş dönmesi gibi güçlü fiziksel belirtiler ortaya çıkabilir.
Kişi o anda kalp krizi geçirdiğini, kontrolünü kaybedeceğini, bayılacağını veya öleceğini düşünebilir. Belirtiler genellikle hızla şiddetlenir ve çoğu panik atak 5 ila 20 dakika içinde azalır. Bununla birlikte bazı belirtiler daha uzun sürebilir.
Panik atak çok korkutucu olsa da tek başına panik bozukluk anlamına gelmez. Bir kişinin beklenmedik ve tekrarlayan ataklar yaşaması, yeni bir atak geçirme konusunda sürekli endişelenmesi veya hayatını bu korkuya göre değiştirmesi durumunda panik bozukluk değerlendirilebilir.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak sırasında şu belirtilerden bazıları görülebilir:
İlgili Haberler
- Kalbin hızlı veya güçlü atması,
- Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma,
- Nefes darlığı veya boğuluyor gibi hissetme,
- Hızlı nefes alıp verme,
- Terleme,
- Üşüme veya ateş basması,
- Titreme,
- Baş dönmesi ve sersemlik,
- Bayılacak gibi hissetme,
- Mide bulantısı veya karın rahatsızlığı,
- Ağız kuruluğu,
- El, ayak veya dudaklarda uyuşma ve karıncalanma,
- Çevreyi gerçek dışı hissetme,
- Kendisinden kopmuş gibi hissetme,
- Kontrolünü kaybetme korkusu,
- Ölüm veya kötü bir şey olacağı korkusu.
- Her panik atakta belirtilerin tamamı görülmeyebilir. Belirtilerin türü ve şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın her zaman açıkça belirlenebilen tek bir nedeni bulunmaz. Bazı ataklar yoğun stres, korkutucu bir olay, kalabalık ortam, kapalı alan veya kişiyi kaygılandıran başka bir durum sonrasında başlayabilir. Bazıları ise belirgin bir tetikleyici olmadan ortaya çıkabilir.
Uykusuzluk, yoğun stres, fazla kafein tüketimi, alkol veya bazı maddeler belirtileri tetikleyebilir. Tiroid hastalıkları, kalp ritmi sorunları, düşük kan şekeri ve bazı ilaçların etkileri de panik atağa benzeyen belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle özellikle ilk kez yaşanan atakların doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Panik Atak Sırasında Ne Yapılmalı?
Panik atak sırasında uygulanabilecek bazı yöntemler belirtilerin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.
Yaşanan Durumu Fark Edin
Daha önce doktor tarafından panik atak tanısı konulduysa yaşanan belirtilerin geçici olduğunu kendinize hatırlatabilirsiniz.
“Şu anda bir panik atak yaşıyorum. Bu belirtiler korkutucu olsa da daha önce geçtiği gibi yine geçecek.” şeklinde düşünmek korkunun daha fazla büyümesini önlemeye yardımcı olabilir.
Ancak ilk kez ortaya çıkan göğüs ağrısı ve nefes darlığı otomatik olarak panik atağa bağlanmamalıdır.
Nefesi Yavaşlatın
Panik sırasında hızlı ve yüzeysel nefes almak baş dönmesi, uyuşma ve göğüste sıkışma hissini artırabilir.
Burnunuzdan rahatça ve yavaşça nefes alın, ardından dudaklarınızı hafifçe büzerek daha uzun sürede nefes verin. Örneğin dört saniyede nefes alıp altı saniyede verebilirsiniz.
Nefesi uzun süre tutmayı içeren 4-7-8 gibi yöntemler herkese uygun olmayabilir. Nefes tutmak rahatsızlığınızı artırıyorsa zorlamadan normal, yavaş ve düzenli solun.
Güvenli Bir Yere Geçin
Araç kullanıyorsanız güvenli bir yerde durun. Kalabalık veya yoğun uyaran bulunan bir ortamdaysanız daha sakin bir yere geçmeye çalışın.
Oturmak, ayaklarınızı yere sağlam biçimde basmak ve çevrenizdeki sabit bir nesneye odaklanmak kontrol hissini artırabilir.
Duyularınıza Odaklanın
Dikkatinizi bedensel belirtilerden çevrenize yönlendirmek için şu yöntemi uygulayabilirsiniz:
- Gördüğünüz beş şeyi,
- Dokunabildiğiniz dört şeyi,
- Duyduğunuz üç sesi,
- Kokladığınız iki şeyi,
- Tadını fark ettiğiniz bir şeyi
belirlemeye çalışın.
Bu uygulama kişinin bulunduğu ana ve çevresine yeniden odaklanmasına yardımcı olabilir.
Kasları Gevşetin
Omuzlarınızı, çenenizi ve ellerinizi bilinçli olarak gevşetin. Ayaklardan başlayıp yukarı doğru kas gruplarını birkaç saniye hafifçe sıkıp ardından serbest bırakabilirsiniz.
Kas gevşetme egzersizleri, atak sırasında oluşan bedensel gerginliğin azalmasına yardımcı olabilir.
Kendinizi Zorlamayın
Gözleri kapatmak bazı kişilerde uyaranları azaltabilirken bazılarında baş dönmesi veya kontrol kaybı hissini artırabilir. Bu nedenle kendinizi daha güvende hissettiğiniz yöntemi uygulayın.
Atağı zorla durdurmaya çalışmak yerine belirtilerin yükselip zamanla azalmasına izin vermek daha yararlı olabilir.
Panik Atak Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tekrarlayan panik atakların tedavisinde psikoterapi, ilaç tedavisi veya bu yöntemlerin birlikte uygulanması kullanılabilir.
Özellikle bilişsel davranışçı terapi, kişinin bedensel belirtileri felaket olarak yorumlama biçimini ve kaçınma davranışlarını değiştirmeye yardımcı olabilir. Doktor gerekli gördüğünde antidepresanlar veya bazı diğer ilaçları reçete edebilir. Tedavi, kişinin belirtilerine ve genel sağlık durumuna göre planlanır.
İlaçlar doktor önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir.
Panik Atak ile Kalp Krizi Nasıl Ayırt Edilir?
Panik atak ile kalp krizi; göğüs ağrısı, çarpıntı, terleme, nefes darlığı ve ölüm korkusu gibi ortak belirtilere sahip olabilir. Bu nedenle kişinin yalnızca hislerine bakarak ikisini kesin biçimde ayırt etmesi mümkün olmayabilir.
Özellikle ilk kez yaşanan, alışılmıştan farklı veya şiddetli göğüs ağrısı panik atak olduğu düşünülerek göz ardı edilmemelidir.
Hangi Durumlarda Acil Yardım Alınmalı?
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya acil servise başvurulmalıdır:
- İlk kez ortaya çıkan şiddetli göğüs ağrısı,
- Göğüs ağrısının kola, sırta, omuza veya çeneye yayılması,
- Şiddetli ya da giderek artan nefes darlığı,
- Bayılma veya bilinç değişikliği,
- Dudaklarda morarma,
- Tek taraflı güçsüzlük veya konuşma bozukluğu,
- Düzensiz ve devam eden kalp atışı,
- Belirtilerin dinlenmeye rağmen geçmemesi,
- Kişinin kendisine zarar verme düşüncesinin bulunması.
- Panik atak daha önce yaşanmış olsa bile yeni, farklı veya olağandan daha şiddetli belirtiler tıbbi değerlendirme gerektirir.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?
Panik ataklar tekrar ediyorsa, kişi yeni bir atak yaşamaktan sürekli korkuyorsa veya iş, okul ve sosyal hayatını kısıtlamaya başladıysa psikiyatri uzmanına ya da ruh sağlığı alanında çalışan bir uzmana başvurulmalıdır.
Tedavi edilmeyen panik bozukluk yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Buna karşın uygun psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle belirtiler kontrol altına alınabilir.
