Kepek Neden Olur? Saçtaki Kepek Nasıl Geçer?
Kepek, saç derisindeki ölü deri hücrelerinin normalden daha belirgin biçimde dökülmesiyle ortaya çıkan yaygın bir saç derisi problemidir. Saçlarda ve...
Kepek, saç derisindeki ölü deri hücrelerinin normalden daha belirgin biçimde dökülmesiyle ortaya çıkan yaygın bir saç derisi problemidir. Saçlarda ve omuzlarda beyaz, gri veya sarımsı pullar görülmesine neden olabilir.
Kepek genellikle zararlı veya bulaşıcı değildir. Ancak kaşıntı, kuruluk, yağlanma ve saç derisinde hassasiyet gibi şikâyetlere yol açabilir. Hafif vakalar düzenli saç temizliğiyle kontrol altına alınabilirken daha belirgin kepekte özel içerikli şampuanlar gerekebilir.
Kepek Belirtileri Nelerdir?
Kepeğin başlıca belirtileri şunlardır:
- Saçlarda ve omuzlarda beyaz veya sarımsı pullar,
- Saç derisinde kaşıntı,
- Kuruluk veya gerginlik hissi,
- Saç derisinde yağlı görünüm,
- Hafif kızarıklık ve hassasiyet,
- Kaşıma sonrasında tahriş.
- Kepeğe belirgin kızarıklık, yağlı kabuklanma ve saç çizgisi dışına taşan döküntüler eşlik ediyorsa seboreik dermatit söz konusu olabilir.
Kepek Neden Olur?
Kepeğin tek bir nedeni bulunmaz. Saç derisinin yağ dengesi, cilt yapısı, mikroorganizmalar ve kullanılan ürünler birlikte etkili olabilir.
İlgili Haberler
Seboreik Dermatit
Seboreik dermatit, kepeğin en yaygın nedenlerinden biridir. Bu durumda saç derisinde yağlı veya kuru pullanma, kaşıntı ve kızarıklık görülebilir.
Kaşların arasında, kulak çevresinde, burun kenarlarında veya sakal bölgesinde benzer döküntüler de oluşabilir.
Malassezia Mayası
Malassezia, çoğu insanın saç derisinde doğal olarak bulunan bir maya türüdür. Bazı kişilerde saç derisinin bu mayaya verdiği tepki, hücre yenilenmesini ve pullanmayı artırabilir.
Bu durum kişinin temiz olmadığı anlamına gelmez.
Yağlı Saç Derisi
Saç derisindeki fazla yağ, ölü deri hücrelerinin birbirine yapışarak daha görünür pullar hâline gelmesine neden olabilir.
Özellikle ergenlik döneminde, hormonal değişimlerde ve yağlı cilt yapısına sahip kişilerde kepek daha belirgin olabilir.
Kuru Saç Derisi
Kuru hava, soğuk mevsimler, çok sıcak suyla yıkanmak veya saç derisini kurutan ürünler küçük ve kuru pulların oluşmasına neden olabilir.
Kuru saç derisindeki pullar genellikle daha küçük ve daha az yağlı görünür.
Saç Bakım Ürünleri
Saç boyası, jöle, sprey, kuru şampuan ve yoğun parfümlü bakım ürünleri bazı kişilerde saç derisini tahriş edebilir.
Ürüne karşı hassasiyet geliştiğinde kaşıntı, kızarıklık ve kepek benzeri dökülme görülebilir.
Saçın Uygun Sıklıkta Yıkanmaması
Saçın uzun süre yıkanmaması yağ ve ölü deri hücrelerinin birikmesine neden olabilir. Buna karşılık çok sık ve sert şampuanlarla yıkamak da saç derisini kurutup tahriş edebilir.
Herkes için geçerli tek bir yıkama sıklığı yoktur. Saçın yağlanma durumu ve saç yapısına göre uygun bir düzen belirlenmelidir.
Stres ve Mevsim Değişiklikleri
Stres doğrudan kepeğin tek nedeni değildir ancak mevcut belirtilerin artmasına katkıda bulunabilir. Kepek ve seboreik dermatit, özellikle soğuk ve kuru havalarda daha belirgin hâle gelebilir.
Kepek Nasıl Geçer?
Hafif kepekte saçın düzenli olarak uygun bir şampuanla yıkanması yeterli olabilir. Bu yöntem sonuç vermezse kepek karşıtı veya ilaçlı şampuanlar kullanılabilir.
Kepek tedavisinde kullanılan başlıca şampuan içerikleri şunlardır:
- Ketokonazol,
- Selenyum sülfit,
- Çinko pirition,
- Salisilik asit,
- Kükürt,
- Kömür katranı.
Bu içeriklerin etkileri birbirinden farklıdır. Bir ürün fayda sağlamazsa eczacı veya dermatolog önerisiyle farklı bir etken madde içeren ürün denenebilir.
Ketokonazol İçeren Şampuanlar
Ketokonazol, saç derisindeki mayaların çoğalmasını azaltan mantar karşıtı bir etken maddedir. Özellikle kepek ve seboreik dermatitte kullanılabilir.
Kullanım sıklığı ürünün yoğunluğuna göre değişir. Ketokonazol şampuanların bazıları birkaç hafta boyunca haftada iki kez, sonrasında ise tekrarlamayı önlemek için daha seyrek kullanılabilir. Ancak ürünün kullanma talimatı veya doktor önerisi esas alınmalıdır.
Selenyum Sülfit İçeren Şampuanlar
Selenyum sülfit, saç derisindeki hücre dökülmesini ve maya yoğunluğunu azaltmaya yardımcı olabilir.
Bu ürünler bazı kişilerde saç renginde geçici değişiklik veya saç derisinde tahriş oluşturabilir. Saç iyice durulanmalı ve ürün talimatına uygun kullanılmalıdır.
Çinko Pirition İçeren Şampuanlar
Çinko pirition içeren şampuanlar kepek ve seboreik dermatit belirtilerini azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Ürünlerin bulunabilirliği ve kullanım koşulları ülkeye göre değişebileceği için ambalaj bilgileri kontrol edilmelidir.
Salisilik Asit İçeren Şampuanlar
Salisilik asit, saç derisindeki kalın pulların gevşemesine ve uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.
Ancak saç derisini veya saç tellerini kurutabileceği için kullanım sonrasında uygun bir saç kremi gerekebilir. Saç kremi saç diplerine değil, ağırlıklı olarak saçın boy ve uç kısımlarına uygulanmalıdır.
Kömür Katranı İçeren Şampuanlar
Kömür katranı içeren şampuanlar hücre yenilenmesini yavaşlatarak pullanmayı azaltabilir.
Bu ürünler belirgin kokuya sahip olabilir, açık renkli saçlarda renk değişikliğine yol açabilir ve saç derisini güneş ışığına karşı daha hassas hâle getirebilir.
Kepek Şampuanı Nasıl Kullanılır?
Kepek şampuanı kullanırken şu adımlar izlenebilir:
- Saç ve saç derisi ılık suyla tamamen ıslatılır.
- Şampuan saç tellerinden çok saç derisine uygulanır.
- Parmak uçlarıyla nazikçe masaj yapılır.
- Ürünün talimatında belirtilen süre boyunca bekletilir.
- Saç bol suyla iyice durulanır.
- Gerekliyse normal şampuanla ikinci yıkama yapılır.
- Bazı kepek şampuanlarının etkili olabilmesi için saç derisinde birkaç dakika bekletilmesi gerekir. Ancak bütün ürünler için sabit olarak “en az beş dakika” kuralı uygulanmamalı, ambalajdaki talimat esas alınmalıdır.
Kepek Şampuanı Ne Kadar Süre Kullanılmalıdır?
Kepek şampuanlarının etkisi genellikle ilk kullanımla ortaya çıkmaz. Ürüne göre birkaç haftalık düzenli kullanım gerekebilir.
Örneğin ketokonazol içeren ürünlerde belirtilerin azalması iki ila dört haftayı bulabilir. Şikâyetler düzeldikten sonra kepek tekrarlayabileceği için bazı ürünlerin daha seyrek biçimde koruyucu olarak kullanılması önerilebilir.
Bir ay düzenli kullanıma rağmen iyileşme görülmezse veya belirtiler kötüleşirse dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Kepeği Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?
- Saç derisini tırnaklarla kaşımayın.
- Saçı çok sıcak suyla yıkamayın.
- Şampuan ve bakım ürünlerini iyice durulayın.
- Saç derisini tahriş eden ürünlerin kullanımını bırakın.
- Jöle, sprey ve kuru şampuan kullanımını sınırlandırın.
- Saç fırçası ve tarağı düzenli temizleyin.
- Saç derisinin yağlanma durumuna uygun yıkama sıklığı belirleyin.
- Kepek şampuanını yalnızca saç tellerine değil saç derisine uygulayın.
- Belirtileri artıran bir ürün fark edilirse kullanmayı bırakın.
Kepek Saç Döker mi?
Kepek doğrudan kalıcı saç kaybının yaygın bir nedeni değildir. Ancak yoğun kaşıma saç tellerinin kırılmasına, saç derisinin tahriş olmasına ve geçici dökülmenin artmasına yol açabilir.
Belirgin saç seyrelmesi veya bölgesel saç kaybı varsa durum yalnızca kepeğe bağlanmamalıdır.
Kepek Bulaşıcı mıdır?
Kepek bulaşıcı değildir. Başka bir kişiden kepek kapılmaz. Ancak tarak, havlu ve saç bakım ürünlerinin ortak kullanılması hijyen açısından önerilmez.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır:
- Kepek şampuanına rağmen bir ay içinde iyileşme olmaması,
- Saç derisinde şiddetli kaşıntı veya yanma,
- Belirgin kızarıklık ve şişlik,
- Yara, kanama, kabuklanma veya akıntı,
- Yüz, kaş, kulak ve göğüs bölgesine yayılan döküntü,
- Tutamlar hâlinde veya bölgesel saç dökülmesi,
- Kalın ve gümüş renkli kabukların oluşması,
- Çocuklarda saç kırılması veya yuvarlak saçsız alanlar görülmesi.
- Kepek sanılan belirtiler bazen sedef hastalığı, egzama, saçlı deri mantarı veya temas dermatiti gibi farklı rahatsızlıklardan kaynaklanabilir. Doğru tedavinin belirlenmesi için uzun süren ve şiddetli belirtilerin doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.
