Dijital Dünyada Kaybolan Nesil: Ebeveynler Ne Yapmalı?
Kayseri Radar ve Radyo Radar ortak yayınında sunuculuğunu Ahmet Avanlıer’nun yaptığı “Geleceğe Mektuplar” programında bu hafta, dijital bağımlılık konusu ele alındı. Konuk, eğitimci-yazar Dr. Feyyaz Öztop oldu. Yayında, çocuklar ve gençler arasında artan dijital bağımlılığın nedenleri, belirtileri, zararları ve çözüm yolları bilimsel ve pedagojik bir bakış açısıyla ele alındı.
Dijital Bağımlılık Nedir?
Dr. Öztop, dijital bağımlılığı; bireyin akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital araçları kontrolsüz ve hayatını olumsuz etkileyecek şekilde kullanması olarak tanımlıyor. Bu durum sadece çocukları değil, yetişkinleri de etkiliyor. Sosyal medyada beğeni almak, oyunlarda kazanmak gibi ödüller dopamin salgısını artırıyor ve bireyi tekrar aynı davranışları yapmaya itiyor.
Bağımlılığın Belirtileri
Yayında, dijital bağımlılığın belirtileri ayrıntılı olarak açıklandı. Çocuğun cihazın şarjı bitse bile kullanmak istemesi, cihazı bırakmakta zorlanması, planlanan sürenin dışına çıkması, sosyal ilişkilerinin zayıflaması ve günlük sorumlulukları aksatması bu belirtilerden bazıları. Bu tür davranışların sıklıkla gözlemlenmesi dijital bağımlılık riskini artırıyor.
Akademik ve Fiziksel Zararları
Bağımlılık, öğrencilerin akademik başarılarını ciddi şekilde etkiliyor. Geç saatlere kadar ekran başında kalan çocuklar uykusuz okula gidiyor, bu da öğrenme sürecini ve dikkati olumsuz etkiliyor. MR görüntülemelerine göre, dijital bağımlılığı olan bireylerde ön beyin ve amigdala bölgelerinde hasar oluşabiliyor. Bu durum düşünme, karar verme, planlama ve duygusal dengeyi bozabiliyor. Fiziksel olarak da göz sağlığı, postür bozuklukları ve obezite gibi birçok soruna yol açabiliyor.
Ailelerin Rolü ve Tavsiyeler
Dr. Öztop, ailelerin bu konuda atabileceği adımları şu şekilde sıraladı:
İlgili Haberler
- İkna Temelli Anlaşmalar: Çocuklarla anlaşma yaparak, neden kısıtlama gerektiğini açıklayarak ikna edilmesi.
- Model Olmak: Ebeveynlerin dijital cihaz kullanımında çocuklara iyi örnek olması.
- Akran Baskısına Karşı İşbirliği: Diğer ailelerle işbirliği yapılarak çocuklar arasında dijital zorbalığın önüne geçilmesi.
- Alternatif Aktiviteler: Sanat, spor ve doğa temelli aktiviteler sunulması.
- Kademeli Kısıtlama: Süre ve içerik bazında teknolojinin kontrollü kullanımı.
- Eğitsel Uygulamalarla Katılım: Ailece birlikte oynanabilecek eğitsel dijital oyunlar tercih edilmesi.
- Dijital Okuryazarlık Eğitimi: Gerektiği zaman, uygun içeriklerle teknoloji kullanımının öğretilmesi.
- Denetleme: Ebeveynlerin çocukların dijital kullanımını denetlemesi ve yönlendirmesi.
Uzman Desteği Gereken Durumlar
Dr. Öztop, bazı durumlarda psikoterapi ve ilaç tedavisinin de gerekebileceğini belirtti. Özellikle depresyon, anksiyete gibi ruhsal bozukluklarla birlikte görülen dijital bağımlılık durumlarında uzman desteği büyük önem taşıyor.
Yayının Ana Mesajı
Programın sonunda Ahmet Avanlıer’nun da vurguladığı gibi, çocukların dijital bağımlı hale gelmesinin önüne geçmek için evde nitelikli ilgiye ihtiyaç var. Anne babalar, kendi dijital alışkanlıklarını sorgulamalı, çocuklarıyla birey gibi iletişim kurmalı ve onları teknolojik dünyanın dışında da değerli ve yeterli hissettirmeli.
