1929 Dünya Ekonomik Buhranının Kayseri’ye Etkileri ve Devletçilik Politikasının Başlatılması 1930
Türkiye bu tarihte sanayileşmede belirgin ve sezilir bir ilerleme sağlayamamış ve gerek duyulan ürünlerin hemen hemen tamamını dışarıdan...
Türkiye bu tarihte sanayileşmede belirgin ve sezilir bir ilerleme sağlayamamış ve gerek duyulan ürünlerin hemen hemen tamamını dışarıdan ithal etmekte idi. Dışarıya ise sadece tarım ürünleri satmaktaydı. 1929 Dünya Ekonomik bunalımının başlaması ile genel mal fiyatları çok şiddetli bir inişe geçerken, Türkiye’nin ana ihracat konusu olan tarımsal ürün fiyatları çok daha fazla inişe geçmişti.
Kayseri'de evvelce halı dokuyan 12000 tezgâh varken sayıları 7000'e inmiş ve halı ihracatı durmuştu. Buğday, kilosu 2 kuruşa, süt 6-7 kuruşa satılmaktaydı. Bir çiftçinin yıllık masrafları 111 lira, yıllık hâsılatı 70 lira olarak hesaplânıyordu. Evvelce 360 liraya alınan bir çift öküz artık yalnız 78 lira etmekteydi.[1]
Dış alımları sürdürebilmek için, satılan malların miktarını önemli ölçüde arttırmak gerekiyordu. Cari açıklar olağanüstü büyümüştü. Bunu önlemenin yolu, ithal malları ülke içinde üretmek yani sanayileşmek başlıca çare idi. Kısaca halk büyük güçlükler içindeydi.
Halkın bu sıkıntıları, muhalefeti güçlendirip Serbest Fırka’nın, bazı belediye seçimlerinde başarılar kazanması ile kendisini gösterince hükümet, o zamana kadar uygulanan özel girişimleri desteklemeyi amaçlayan liberal politikayı değiştirip ekonomide bir atılım yapma yollarını aramaya başladı.
İlgili Haberler
Tasarlanan yeni politika genel olarak, "yapılması gerektiği halde yapılamayan işlerin devletçe üstlenilmesi" biçiminde özetlenebilir. Bu görüş için "devletçilik" terimi kullanılmaya başlanmıştır. Mayıs 1931'de, ilke olarak Cumhuriyet Halk Fırkası Programına giren " devletçilik" ilkesi, 1937'de de Türk Devleti'nin ana nitelikleri arasında anayasada yer almıştır.[2] Denilebilir ki, devletçilik ilkesini uygulama kararı Cumhurreisi Mustafa Kemal’in bu yurt gezisi sırasında Kayseri'de kesinlik kazanmıştır.
[1]Ahmet Hamdi Başar, Atatürk'le 3 Ay, Ankara, 1981 s. 31-32
[2]Ömer Celal Sarc, Çağdaş Düşüncenin Işığında Atatürk, Dr. Nejat Eczacıbaşı Vakfı, İstanbul, 1983
Bu bilgiler, Halit Erkiletlioğlu tarafından yazılan Geniş Kayseri Tarihi kitabından, yazarın izni ile alınmıştır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. (www.kayserim.net)..
Geniş Kayseri Tarihi Kaynakça
