Kan Uyuşmazlığı Nedir? Gebelikte Rh Uyuşmazlığı Neden Olur?
Kan uyuşmazlığı, gebelikte anne ile bebeğin kan grubu özellikleri arasındaki farklılık nedeniyle ortaya çıkabilen bir durumdur. En sık üzerinde durula...
Kan uyuşmazlığı, gebelikte anne ile bebeğin kan grubu özellikleri arasındaki farklılık nedeniyle ortaya çıkabilen bir durumdur. En sık üzerinde durulan durum Rh uyuşmazlığıdır.
Anne Rh negatif, bebek ise Rh pozitif olduğunda Rh uyuşmazlığı söz konusu olabilir. Bebeğe ait Rh pozitif kan hücreleri annenin dolaşımına geçtiğinde annenin bağışıklık sistemi bu hücrelere karşı antikor geliştirebilir. Bu antikorlar daha sonraki gebeliklerde plasentadan geçerek Rh pozitif bebeğin kırmızı kan hücrelerine zarar verebilir.
Kan Uyuşmazlığı Nasıl Olur?
Rh faktörü, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir proteindir. Bu proteine sahip kişiler Rh pozitif, sahip olmayan kişiler ise Rh negatif olarak tanımlanır.
Anne Rh negatif ve baba Rh pozitif olduğunda bebeğin Rh pozitif olma ihtimali vardır. Ancak yalnızca anne ve babanın kan grubuna bakılarak bebeğin kesin Rh durumu söylenemez.
İlgili Haberler
Gebelik veya doğum sırasında bebeğin kanından küçük miktarlar annenin kan dolaşımına geçebilir. Bunun sonucunda anne Rh antijenine karşı antikor üretmeye başlayabilir. Bu durum Rh duyarlanması veya alloimmünizasyon olarak adlandırılır.
Kan Uyuşmazlığı İlk Gebelikte Sorun Olur mu?
Rh uyuşmazlığı bulunan ilk gebelikte çoğu zaman ciddi sorun ortaya çıkmaz çünkü annenin yeterli miktarda antikor oluşturması zaman alabilir.
Ancak anne daha önce:
- Rh pozitif bir gebelik geçirmişse,
- Düşük veya dış gebelik yaşamışsa,
- Gebelik sırasında kanama olmuşsa,
- Amniyosentez veya benzeri girişim uygulanmışsa,
- Rh pozitif kanla karşılaşmışsa daha önceden duyarlanmış olabilir. Bu nedenle her gebelikte gerekli kan testlerinin yapılması önemlidir.
Kan Uyuşmazlığı Nasıl Anlaşılır?
Gebeliğin başlangıcında annenin:
- Kan grubu,
- Rh durumu,
- Rh antikorlarının bulunup bulunmadığı
kan testleriyle değerlendirilir.
Rh negatif anne adaylarında antikor tarama testi yapılabilir. Antikor gelişmemişse koruyucu tedavi uygulanabilir. Antikor oluşmuşsa gebelik daha yakından takip edilir.
Kan Uyuşmazlığı İğnesi Nedir?
Kan uyuşmazlığı iğnesi olarak bilinen Anti-D immünoglobulin (Rh immünoglobulin), Rh negatif annenin Rh pozitif kan hücrelerine karşı antikor geliştirmesini önlemeye yardımcı olur.
Bu uygulama, anne henüz Rh antikorları geliştirmemişse koruyucu etki gösterir. Antikorlar zaten oluşmuşsa Anti-D mevcut antikorları ortadan kaldırmaz.
Kan Uyuşmazlığı İğnesi Ne Zaman Yapılır?
Uygulama zamanı ülkelere ve takip protokollerine göre değişebilir. ACOG rehberinde Rh negatif ve duyarlanmamış gebelerde gebeliğin yaklaşık 28. haftasında Rh immünoglobulin uygulanması ve bebek Rh pozitif doğmuşsa doğumdan sonraki 72 saat içerisinde tekrar uygulanması önerilmektedir.
Ayrıca doktor değerlendirmesine göre:
- Düşük veya gebelik kaybı,
- Dış gebelik,
- Amniyosentez veya CVS,
- Gebelikte kanama,
- Karın bölgesine travma,
- Bebeği dışarıdan döndürme girişimi gibi durumlarda da Anti-D uygulanması gerekebilir.
Kan Uyuşmazlığı Bebeğe Zarar Verir mi?
Anne Rh antikorları geliştirmişse bu antikorlar plasentadan geçerek bebeğin kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasına neden olabilir.
Bunun sonucunda bebekte:
- Kansızlık,
- Sarılık,
- Ağır vakalarda ciddi fetal anemi gelişebilir. İleri durumlarda gebelik sırasında özel takip, ultrason değerlendirmeleri ve nadiren bebeğe anne karnında kan verilmesi gerekebilir.
Kan Uyuşmazlığı Önlenebilir mi?
Çoğu Rh uyuşmazlığı vakasında, uygun zamanda yapılan Anti-D immünoglobulin uygulamasıyla annenin duyarlanma riski büyük ölçüde azaltılabilir. Rh immünoglobulin kullanımı, Rh uyuşmazlığına bağlı ciddi gebelik komplikasyonlarının görülme sıklığını önemli ölçüde azaltmıştır.
Bu nedenle Rh negatif anne adaylarının gebelik kontrollerini düzenli yaptırması ve Anti-D uygulamasının gerekip gerekmediğini kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla değerlendirmesi önemlidir.
