“Pati Radar”da Gündem: Şap Hastalığı, Halk Sağlığı ve Barınaklar — Selen Kocaman’la Akgün Ergül’den Net Uyarılar
Kayseradar – Radyo Radar ortak yayını “Pati Radar”ın bu haftaki bölümünde sunucu Selen Kocaman, konuk Kayseri Veteriner Hekimler Odası Başkanı Akgün Ergül ile veteriner hekimliğin görev alanları, şap hastalığı, kuduz riski, barınak standartları ve halk sağlığı ilişkisini masaya yatırdı.
Türk Veteriner Hekimleri Birliği ve Oda Yapısı
Ergül, Türkiye genelinde Türk Veteriner Hekimleri Birliği çatısı altında 70 il/bölge odası bulunduğunu hatırlatarak, Kayseri’nin geçmişte bölge odası iken Niğde, Nevşehir ve Yozgat’ın kendi odalarını kurduğunu söyledi. Kayseri’de 600’ün üzerinde aktif üye görev yapıyor; klinisyenler, akademisyenler ve kamu personeli “çiftlikten sofraya” gıda güvenliğinin her aşamasında sorumluluk alıyor.
Odanın Görevleri: Sözleşme Onayı, Hak Takibi, Eğitim
Kesimhane ve kombinalarda çalışan veterinerlerin sözleşme onayları, SGK süreçleri ve hukuki hak takibi odaca yürütülüyor. Yeni mezunlara suni tohumlama başta olmak üzere hizmet içi eğitimler düzenleniyor. Ergül, son dönemde yeni doğan kuzuların küpelenmesi ve aşılamasında oda- özel klinik iş birliğiyle 16 ilçede hızla çalıştıklarını belirtti.
İlgili Haberler
Barınak Standartları: Karantina ve Klinik Donanım Şart
Kocasınan ve Melikgazi’de yeni barınak projeleri sürerken, Ergül karantina bölümü, aşılama-paraziter programları ve operatif müdahaleler için klinik koşulların zorunlu olduğuna dikkat çekti. Barınaklarda sürü psikolojisi ve hegemonya nedeniyle yeni gelen canlar için ayrı gözlem alanı gerektiğini vurguladı.
Halk Sağlığı ile Hayvan Sağlığı: Ayrılmaz Bütün
Ergül, hayvanlardan insanlara geçen 250’nin üzerinde zoonoz bulunduğunu; brusella (peynir hastalığı), kuduz, tüberküloz ve kist hidatik gibi hastalıklarda koruyucu hekimlik ve aşılama zincirinin hayati olduğunu söyledi. Kesimhanelerde fizik muayene ve post-mortem kontrollerle riskli etlerin imha veya şartlı işlem süreçleri yönetiliyor.
Kuduzda Kritik Hatırlatma: Temas Sonrası Aşı “Vakit Kaybetmeden”
Kuduzun aşıyla %100 önlenebilir, ancak merkezi sinir sistemine yerleştiğinde ölümcül olduğunu belirten Ergül, ısırılma, tırmalanma ya da salyayla açık yaraya temas durumunda derhal sağlık kuruluşuna başvurulmasını istedi. Sokak canlarında yıllık kuduz aşısının sürdürülememesinin, temaslı kişiler için temas sonrası profilaksiyi zorunlu kıldığını vurguladı.
Evcil Hayvanlarda Mikroçip: 31 Aralık 2025 Son Tarih
Evcil hayvanlarda mikroçip zorunluluğunun 31.12.2025’e kadar tamamlanması gerektiğini söyleyen Ergül, çipin konum takibi yapmadığını, kimliklendirme ve sahiplik devri için kullanıldığını belirtti. Kayıp/çalıntı durumlarında belediye veya emniyete başvuru çağrısı yaptı; sahipli hayvanı sokağa terk etmenin idari yaptırımı bulunduğunu hatırlattı.
Kurban Pazarları ve Sevk: Aşı-Küpeden İzlenebilirlik
Kurban dönemlerinde pazara girecek hayvanların aşı programları ve kulak küpesi üzerinden sistemde izlenebilir olduğunu söyleyen Ergül, sevk raporu olmadan pazara girişin mümkün olmadığını, sahadaki veterinerlerin yaş, sağlık ve kurban vasfı denetimi yaptığını anlattı.
Şap Hastalığı: Yeni Varyant, Hızlı Aşılama
Ergül, bu sezon görülen şap dalgasında SAT-1 varyantının hayvan popülasyonu için yeni oluşu nedeniyle daha şiddetli seyre yol açtığını aktardı. Hakkâri’de başlayan vakalar sonrası bakanlığın koordinasyonunda Türkiye genelinden 125 veteriner, bölgeye destek vererek hızlı aşılama yaptı. Ardından ülke genelinde beşli aşı (A, O, Asya + SAT1, SAT2) devreye alındı.
Kayseri Tablosu: Yüzde 85 Aşılama Tamam, Pazarlar Açılmaya Yakın
Kayseri’de aşılama oranının %85’e ulaştığını belirten Ergül, bir aydır kapalı olan hayvan hareketleri ve pazarların karantina tedbirlerinin kalkmasıyla kademeli açılacağını, vakaların belirgin şekilde azaldığını dile getirdi.
Klinik Belirtiler ve Yönetim: Antibiyotik Değil, Destek Tedavisi
Şapta ağız-dil mukozasında vezikül/ülser, yüksek ateş, aşırı salya, memede ödem ve ağrı, tırnak düşmesi ve iştahsızlık öne çıkıyor. Viral etken olduğundan antibiyotik tedavi söz konusu değil; ateş düşürücü, lokal dezenfeksiyon ve hijyenle destek tedavisi uygulanıyor. Çiftlik hijyeninde asitik ortam (ör. uygun kullanımla sirke) virüsün yaşama şansını azaltabiliyor.
Saha Zorlukları: Ekonomik Kayıp ve Psikolojik Yük
Yetiştiricilerin maddi-manevi kayıpları, erken kesim baskısı ve ilaç-müdahale maliyetleri, klinisyenlerin ise kriz iletişimi ve saha yükü önemli zorluklar olarak sıralandı. Ergül, sürecin geçici olduğunun altını çizerek koruyucu hekimliğin tek çıkış yolu olduğunu vurguladı.
Çözüm Haritası: Koruyucu Hekimlik ve Biyogüvenlik
Ergül, yeni hayvan alımlarında veteriner muayenesi, çiftlikler arası temasın sınırlandırılması, yol/taşıma stresi sonrası koruyucu aşılamalar, düzenli paraziter mücadele ve biyogüvenlik protokollerinin eksiksiz uygulanmasını önerdi. Bakanlığın ilkbahar-sonbahar şap aşılama takviminin yanında, kliniklerin 12 ay özel aşılarıyla korumayı tamamladığını belirtti.
