CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün Treninin Himmetdede’de Durdurulması 2 Nisan 1960
Yeşilhisar ilçesinde 25 Mart 1960’ta CHP ve DP taraftarları arasında çıkan olayları araştırmak üzere CHP’den dört milletvekili olay yerine giderler,...
Yeşilhisar ilçesinde 25 Mart 1960’ta CHP ve DP taraftarları arasında çıkan olayları araştırmak üzere CHP’den dört milletvekili olay yerine giderler, 28 Mart’ta ise basına Yeşilhisar olayları ile ilgili yasaklama gelir.Bunun üzerine İsmet İnönü, hem Kayseri’deki CHP İl Kongresi’ne katılmak hem de bir süre önce olayların yaşandığı Yeşilhisar’a gitmek üzere 2 Nisan 1960 günü Ankara’dan trenle yola çıkar. Menderes Hükümeti ise, İnönü’nün oraya gitmesinin tansiyonu daha da artıracağını düşünerek İçişleri Bakanı Namık Gedik, Kayseri ValisiAhmet Kınık’ı arayarak şunları söyler:
“Sayın Vali Cumhurbaşkanımız ve Başbakanımızla konuyu değerlendirdik. Derhal CHP İl İdare heyetini makamınıza çağırarak 3 Nisan’da yapılacak kongrenin talik (ertelendiğini) edildiğini ve İnönü’nün Kayseri’ye gelmemesi gerektiğini kendilerine tebliğ ediniz. Bize de bilgi veriniz” der.
İçişleri Bakanından bu talimatı alan Vali, CHP İl İdare heyeti üyelerini makamına çağırarak Bakandan aldığı emri tebliğ eder. Bu emrin İsmet Paşa’ya da iletilmesini ve Kayseri’ye gelmesinin engellenmesini ister. Bu arada Vali’den kongrenin ertelendiği emrini alan CHP İl İdare Heyeti bir yazıyla konuyu İsmet Paşa’ya da iletirler. İnönü Vali’ye iletilmek üzere Ankara’dan gönderdiği cevabi yazısında şunları söyler: “Milletvekili, parti başkanı ve kanunlara hürmetkâr bir vatandaş olarak Kayseri’ye hareket ediyorum. Orada hadiseleri yerinde müşahede ve tetkik etmeye mecburum. Konuyu gerekirse TBMM’ nin gündemine de getireceğim”
İnönü’nün cevabi telgraf yazısını alan Vali Kınık derhal Menderes’i arayarak bilgi veriyor. Başbakan Adnan Menderes ve İçişleri Bakanı Namık Gedik 1.5 saat süren toplantıyla gerekli değerlendirmeyi yaptıktan sonra her türlü tedbirin alınması yolunda bir karara varıyor. Bu kararlarını bir telgraf iletisi ile Cumhurbaşkanı Celâl Bayar’a da ileterek muvafakatini alıyorlar.
İlgili Haberler
Sonunda İsmet Paşa’nın Kayseri’ye gelmesinin engellenmesinin, çıkması muhtemel olaylar yönünden isabetli olacağı kanaatine varılıyor. Yanında İçişleri Bakanı olmasına rağmen bizzat Başbakan, Vali Kınık’ı arayarak gerekli talimatı veriyor. Bu arada gerekli tedbirleri almak üzere Emniyet Başmüfettişi Aziz Ronalı Emniyet Genel Müdürü Cemal Göktan’ın da Kayseri’ye hareket etmesi talimatı verilir. Bu iki şahıs Başbakan’ın talimatından hemen sonra akşam yola çıkarak İnönü Kayseri’ye gelmeden gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığını vilâyette yeniden değerlendirirler.
İnönü’yü Kayseri’ye götüren tren Ankara’dan hareket ederken Vali Kınık’ın başkanlığında Demokrat Parti Milletvekilleri; Hakkı Kurmel, Kamil Gündeş, Ali Rıza Kılıçkale, Servet Hacıpaşaoğlu, Osman Kavuncu, İbrahim Kirazoğlu ve Fahri Köşkeroğlu ile birlikte Valinin makamında toplanıyorlar.
Tartışmalardan sonra Başbakan’ın talimatı doğrultusunda hareket edilmesi kararlaştırılıyor.Bu arada Milletvekili Kamil Gündeş yanına bazı yetkilileri de alarak tren gelmeden önce Himmetdede’ye gidiyor ve burada Nahiye Müdürü İhsan Atalay, Karakol komutanı Orhan Tokur ve diğerleri ile Vilayette alınan kararı değerlendiriyor.
Trenle yola çıkarak Himmetdede’ye kadar gelen İsmet Paşa’ya Kayseri Valisi Ahmet Kınık, Yardımcısı Şükrü Kenanoğlu’nu görevlendirerek şöyle bir metnin tebliğ edilmesini istiyor: “ Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu bildiğiniz gibi halen meriyette bulunmaktadır. Bu seyahatinizle ilgili olarak bu kanun hükümlerinin aynen uygulandığını ve uygulanacağını belirtmek isterim. Tahrik politikanızın işareti olan birçok Halk Partili, Hükümet Konağını basmaya kadar ileri gitmiştir. Kayseri’ye girmeniz fevkalade mahzurludur. Her iki grup da diken üstünde durmaktadır. Sizden tekrar Ankara’ya avdet etmenizi rica ediyoruz.” Bu ihtarı kabul etmeyen İsmet İnönü, trenden iner ve;“Kayseri’de örfi idare ilân edilmedikçe bu emre itaat etmeyeceğim. Benim Kayseri’ye girmeme hiçbir kuvvet mâni olamaz!” diyerek Vali Yardımcısı Kenanoğlu’nu elinin tersiyle iter.
Bu arada Tren Himmetdede yakınlarındaki istasyonda beklerken bazı taşkın hareketler de olmuş ve tren taşlanmıştır. Vali Ahmet Kınık derhal Başbakan Adnan Menderes’i arayarak son durum hakkında bilgi veriyor. Menderes bir süre düşündükten sonra İsmet Paşa’nın şehre girilmesine izin verilmesini, ama ciddi tedbirler alınması talimatını veriyor. İsmet Paşa da etrafta toplanan kalabalığı selâmladıktan sonra 3 saattir bekletilmekte olan trene binerekKayseri’ye ulaşıyor. Kayseri’de büyük bir taraftar kitlesinin tezahüratı ile karşılanıyor. Partisinin 3 Nisandaki İl Kongresi’nekatılıyor.
Ertesi gün İsmet İnönü, Kayseri'den 4 Nisan'da karayoluyla olayların olduğu Yeşilhisar'a gitmek istiyor. Ancak otomobili İncesu yakınlarında durduruluyor. Arabasından inen İnönü, askerlerin başında bekleyen Binbaşı Selahattin Çetiner’e, “Bu bariyeri aşarsam bana ateş mi açacaksınız?” diye soruyor, bunun üzerine Binbaşı Selahattin Çetiner’de, “Olur mu öyle şey paşam? Siz bizim başkomutanımızsınız! Gerekirse omuzlarım da ki bu apoletleri söker atarım” deyince memnun oluyor ve “O halde sizi daha fazla zora sokmayayım!” diyerek Ürgüp üzerinden Ankara’ya dönüyor.
DP hükümeti bu olay sebebi ile Binbaşı Selahattin Çetiner’i emekliye sevk eder, ancak Çetiner Danıştay kararıyla görevine döner.
Takriben iki ay sonra kurulan ihtilâl mahkemesinde savcı Egesel tarafından İsmet İnönü’yü taşıyan treninin 3 saat durdurulması, sadece 27 Mayıs 1960 darbesine gerekçe gösterilmekle kalmaz. Menderes ve arkadaşlarını idama götüren davanın da en önemli delillerinden biri sayılır ve Yassıada İddianamesine İnönü ve arkadaşlarının seyahat özgürlüğünü kısıtlamak ve böylece anayasal suç işlemek olarak girer. Başsavcı Egesel, bu sebeple Celal Bayar, Adnan Menderes, Kayseri milletvekilleri ve Kayseri Valisi Ahmet Kınık için ölüm cezası ister.
Kayseri haberlerini Google Haberler'de takip edin
