“Adalet Terazisi”nde Gündem: İcra Takibi A’dan Z’ye — Tuğba Çetinkaya sordu, Av. Umut Bey anlattı
Kayseradar ve Radyo Radar ortak canlı yayınında Tuğba Çetinkaya’nın sunduğu “Adalet Terazisi”nin yeni bölümünde, icra takibinin tüm aşamaları masaya yatırıldı. Avukat Umut Bey; ilamlı–ilamsız icra ayrımı, e-tebligat, haciz süreçleri, maaş haczi, emekli maaşı, kira alacakları, taşınmaz haczi ve sahte/karşılıksız çeklerde izlenecek yollar hakkında net uyarılar yaptı.
İcra Hukukunda Temel Ayrım: İlamlı ve İlamsız
İlamlı icra: Mahkeme kararına (ilama) dayanır. Borçlu normal koşullarda takibe itiraz edip durduramaz. Sadece “tehir-i icra” gibi teknik ve teminat gerektiren istisnalar söz konusudur.
İlamsız icra: Mahkeme kararı olmadan başlatılabilir. Borçluya 7 gün içinde itiraz hakkı tanınır; basit bir “borcum yoktur” beyanıyla takip durur ve haciz işlemleri yapılamaz.
“İcra Takibi Nasıl Başlatılır?”
Vekil avukatla: UYAP üzerinden e-imza ile adliyeye gitmeden hızlıca başlatılabilir.
Kişi kendi başına: İcra müdürlüğüne kimlikle gidilir; takip formu doldurulur, harçlar yatırılır. Süreç ve sonraki işlemler (haciz, satış) için adliyeye sık ziyaret gerekir.
Süre Hayattır: 7 Günlük İtiraz Penceresi
Borçlunun adresine tebligat ulaştığında 7 gün içinde yapılacak itiraz, ilamsız takibi otomatik durdurur. Bu süre kaçırılırsa takip kesinleşir; haciz ve satış adımlarının önü açılır. E-devlet/UYAP Vatandaş portalından dosyalar düzenli kontrol edilmelidir.
E-Tebligat Uyarısı
E-tebligat adresi olanların bildirimlerini açık ve takipte tutması gerekir. Trafik cezası, vergi, icra ve mahkeme evrakları e-tebligata düşer; SMS bildirimi kapalıysa kişi fark etmeksizin süreler işleyebilir.
İlgili Haberler
Haciz–Ev Haczi: Yeni Usul ve Uygulama
Ev haczi için artık önce mahkemeden izin alınması gerekir. İzinle gidildiğinde kapı açılmasa dahi memurlar çilingirle içeri girebilir. Kapıyı açmamak, masrafı büyütmekten başka işe yaramaz.
Hangi Mallar Haczedilemez? Yaşamın Asgarisi Korunur
Sosyal devlet ilkesi gereği; buzdolabı, yatak, masa, sandalye, bir adet televizyon gibi zorunlu ev eşyaları haczedilemez. Borçlu maaşının sadece 1/4’ü kesilebilir; kalan 3/4 mutlaka borçluya ödenir.
Emekli Maaşı ve Maaş Haczi
Emekli maaşı kural olarak haczedilemez. İstisnalar: nafaka ve bazı kamu alacakları.
Maaş haczi kaldırmanın yolu, borcu ödemek veya alacaklıyla protokol yapmaktır.
İşverenlere uyarı: Maaş haczi yazısına 7 gün içinde cevap verilmezse, işveren de dosyada borçlu konumuna düşebilir.
Adres Gizleme ve İlanen Tebligat
Profesyonel borçlulara karşı “ilanen tebligat” devreye girer; süreç uzar ama tebligat hüküm doğurur. “Eve kâğıt gelmedi” yanılgısı çoğu kez e-tebligat veya dosyanın taze olması nedeniyle yaşanır.
Zaman Aşımı ve “Geç Kalan” Başvurular
Eski dosyalar zaman aşımına uğramış olabilir; ancak borçlu süreinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz–satış işlemleri devam eder. Gecikme, “menfi tespit davası” gibi daha uzun ve riskli yollara mecbur bırakabilir.
Kimler Hapse Girer? Borçtan Değil; Nafaka, İcra Suçları ve Çekten
Salt borç için hapis yok.
Nafaka borcunu ödememe,
İcra suçları (ör. malvarlığında artışı bildirmemek),
Karşılıksız çek (banka “karşılıksızdır” şerhi verirse) hapis riski taşır.
Karşılıksız çekte bankaya ibrazdan itibaren 3 ay içinde şikâyet hakkı kritik önemdedir.
Sahte ve Karşılıksız Çekler: Sanayiciye Kritik Notlar
Son dönemde sahte/karşılıksız çek şikâyetleri arttı. Çoğu zaman sıradan kişinin çekin sahte olup olmadığını anlaması mümkün değil. Yol haritası:
Çeki bankaya ibraz;
Karşılıksızsa icra takibi ve 3 ay içinde şikâyet;
Şikâyet tehdidi, mal kaçırmayı engelleyip ödemeyi tetikleyebilir.
Kira Alacakları: İlamsız Takip ve Tahliye
Ödenmeyen kira bedelleri için özel ilamsız icra yoluna başvurulabilir; hangi aylara ait olduğu belirtilir. Borçlu 7 gün içinde itiraz ederse konu dava aşamasına taşınır; alacağa hükmedilirse tahliye ve tahsil mümkündür.
Taşınmaz Haczi ve Satış: “Meskeniyet” Kalkanı
Borçlunun taşınmazı sorgulama ile tespit edilir; haciz konur, satış avansı yatırılır, değerleme ve UYAP üzerinden ihale ile satış yapılır. Ancak borçlunun “haline münasip tek evi” için meskeniyet iddiası kabul görürse, ev satılamaz.
Şirketlerde İcra: Tüzel Kişilik–Şahıs Ayrımı
Limited veya anonim şirket borçluysa, şirketin malvarlığı hedef alınır; ortak/temsilci şahsi malvarlığına doğrudan gidilemez (istisnai şahsi sorumluluk halleri dışında). Şirket boşaltılmışsa tahsil zorlaşır.
89/1–2–3 Haciz İhbarnameleri: “Ben Borçlu Değilim” Demeden Borçlu Olabilirsiniz
Alacaklı, borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağına yönelik 89/1–2–3 ihbarnameleri gönderebilir. İhbarnameleri “ben borçlu değilim” diye yazılı yanıtlamamak, üçüncü kişiyi de borçlu konumuna düşürebilir. Üç uyarı zinciri ciddiye alınmalıdır.
Borçlu ve Alacaklılar İçin Pratik Yol Haritası
Borçluya:
Tebligatları gün gün takip edin; 7 gün kuralını kaçırmayın.
Borç netse, erken ödeme masrafları büyütmeden süreci kapatır.
Zaman kazanmanız gerekiyorsa süresinde itiraz edin; ancak dava ve vekâlet ücretlerini göze alın.
E-tebligat bildirimlerini açın; portalı düzenli kontrol edin.
Alacaklıya:
UYAP/vekil ile hızlı başvuru yapın; taşınır–taşınmaz–banka sorgularını tamamlayın.
Karşılıksız çekte 3 ay kuralını kaçırmayın.
Kira alacaklarında ay ay talep, gerekiyorsa tahliye istemi ekleyin.
Üçüncü kişilere 89 ihbarnamesi ile gidin; cevapsız kalırsa sorumluluğu genişler.
Kapanış
“Adalet Terazisi”nin bu bölümünde icra takibinin tüm sacayakları, vatandaşın günlük hayatında karşılaşabileceği somut örneklerle anlatıldı. Mesaj net: Süreler kaçırılmayacak, e-tebligat kontrol edilecek, haklar bilinip usulüne uygun kullanılacak. Tuğba Çetinkaya ve Av. Umut Bey’in uyarıları, icra–haciz karşısında hem alacaklıya hem de borçluya yol gösterici nitelikte.
